Kiedy rozmawiamy z kimś o sytuacji Kubie, często posługujemy się różnymi stereotypami oraz uogólnieniami, zaczerpniętymi z prasy lub od innych osób. Niektóre z tych przekonań opierają się na błędnych wyobrażeniach, a nawet na fałszywych informacjach i budują kolejne stereotypy.

Często taka rozmowa sprowadza się do polemiki wokół pytania, czy aby na pewno tak jest źle na Kubie? Przekonanie, że na wyspie może nie jest tak strasznie, że ten komunizm jest może nie taki najgorszy w modelu Castro oraz, że to Stany Zjednoczone są wszystkiemu winne, często staje się argumentem w takiej rozmowie, a to przecież jedynie kolejna opinia, a nie argument.

Poniżej przedstawiamy pięć najbardziej rozpowszechnionych błędnych wyobrażeń, mitów o sytuacji na Kubie, wraz z ich prawdziwym opisem, jak to wygląda w rzeczywistości. Z mitami, narosłymi przez lata i nadal powtarzanymi, postanowił się zmierzyć i rozprawić wieloletni badacz historii i polityki kubańskiej, profesor Jaime Suchlicki z prestiżowego Uniwersytetu w Miami (USA).

MITY I PRAWDA O KUBIE CASTRO

Jaime Suchlicki*

MIT PIERWSZY: Fidel Castro, kiedy doszedł do władzy, był po prostu szczerym rewolucjonistą, kimś w rodzaju Robin Hooda.

PRAWDA:

• Fidel Castro był już doświadczonym rewolucjonistą w chwili kiedy doszedł do władzy w 1959 roku.
• Przeszedł szkolenie wojskowe na Kubie podczas przygotowań do wyprawy przeciwko dyktatorowi Dominikany, Rafaelowi Trujillo w 1947 roku.
• Brał udział w aktach przemocy, które wstrząsnęły społeczeństwem Kolumbii w 1948 roku, kiedy rozprowadzał propagandę antyamerykańską w Bogocie.
• Będąc w więzieniu na Kubie w 1954 roku, wydał następujące polecenie jednemu ze swych zastępców: Rozgłoś wszystkim, że nadejdzie czas, kiedy zgnieciemy całe to robactwo. Później Castro twierdził, ze jak przeczytał Lenina, to stał się zwolennikiem rosyjskiego rewolucjonisty.
• Kiedy był w górach, walcząc z dyktaturą Batisty w 1958 roku, Castro napisał: „Moim prawdziwym celem, kiedy już dojdę do władzy, jest walka ze Stanami Zjednoczonymi”.

MIT DRUGI: To Stany Zjednoczone pchnęły Castro do Rewolucji i do obozu radzieckiego

PRAWDA:

• W 1959 roku Castro był przywódcą anty- amerykańskim, dążącym do przekształcenia Kuby i utrzymania się do końca życia u władzy.
• Sam poszukiwał i znalazł wsparcie ze strony ZSRR by wcielić w życie swój polityczny plan.
• Sowieci zainstalowali wyrzutnie rakiet atomowych na Kubie w celu zachwiania równowagą sił na świecie i by zmusić Stany Zjednoczone do pewnych koncesji w sprawie Berlina, a nie po to, by bronić Castro przed Stanami Zjednoczonymi.
• Gdyby Sowietom na prawdę chodziło o obronę Kuby, to mogli zawrzeć z Kubą porozumienie wojskowe, albo włączyć do Układu Warszawskiego, czy wreszcie, mogli zainstalować rozmaite oddziały sowieckie na wyspie, zamiast przywozić nieoczekiwanie wyrzutnie rakiet, co doprowadziło świat na skraj wojny nuklearnej.
• Sojusz kubańsko- sowiecki był porozumieniem wygodnym dla obu stron z punktu widzenia ich interesów strategicznych.

MIT TRZECI: Powodem problemów gospodarczych Kuby jest amerykańskie embargo.

PRAWDA:

• Kuba może importować i eksportować z/do większości krajów, za wyjątkiem Stanów Zjednoczonych. Ponadto,  ani towary żywnościowe ani lekarstwa, nie są objęte embargiem i Kuba może je sprowadzać ze Stanów Zjednoczonych.
• Stany Zjednoczone nie są najtańszym dla Kuby producentem żywności, czy technologii.
• Kuba nie liczy się z posiadanymi zasobami finansowymi kupując na światowym rynku wielkie ilości różnych produktów, przy tym priorytetami Castro są zakupy na cele wojskowe oraz różne zagraniczne kampanie. To jest głównym powodem niedoborów aprowizacyjnych na Kubie.
• Gospodarka, zdominowana przez Państwo, podobnie jak w krajach byłego bloku wschodniego i dawnego Związku Radzieckiego, jest nieproduktywna, nieefektywna, źle zarządzana i skorumpowana.
• Problemy społeczeństwa kubańskiego nie są zatem skutkiem amerykańskiego embarga, lecz produktem niewydolnej gospodarki, kierowanej przez braci Castro i ich elitę wojskową od przeszło 47 lat.

MIT CZWARTY: Jeśli będziemy dla Castro mili, to i on nam się odwdzięczy tym samym.

PRAWDA:

• Są na świecie przywódcy państw, którzy trzymają się swoich własnych przekonań politycznych, religijnych czy ideologicznych, oraz sprzeciwiają się i wręcz głoszą nienawiść wobec Stanów Zjednoczonych i ich polityki.
• Castro już od 47 lat prezentuje swą nienawiść wobec Stanów Zjednoczonych Ameryki.
• Na całym świecie Kuba wspierała i nadal wspiera grupy terrorystyczne i rewolucyjne o nastawieniu antyamerykańskim.
• Castro nie zamierza zmienić swych politycznych przekonań, by poprawić stosunki ze Stanami Zjednoczonymi.
• Najbliżsi sojusznicy Castro to obecnie Wenezuela, Chiny, Iran i Korea Północna.

MIT PIĄTY: Jeśli amerykańscy turyści będą mogli odwiedzać wyspę, to dzięki temu uda się wprowadzić demokrację na Kubie.

PRAWDA:

• W ciągu minionych czterech dekad, miliony turystów latynoamerykańskich, europejskich i kanadyjskich odwiedziły wyspę; z całą pewnością, Kuba jest obecnie bardziej totalitarna i represyjna, niż wcześniej.
• Turyści ze Stanów Zjednoczonych, którzy odwiedzaliby ośrodki turystyczne na Kubie i wydawali amerykańskie dolary w hotelach i sklepach, które wszystkie, bez wyjątku, stanowią własność Państwa, wspomagaliby w ten sposób przedsiębiorstwa państwowe, mając jednak znikomy wpływ na politykę czy sytuację społeczną w tym kraju.
• Nie istnieje empiryczny dowód, że turystyka, handel albo inwestycje kapitałowe były przyczyną upadku komunizmu w Europie wschodniej.
• Jeśli ktoś wierzy, że turystyka może wywołać zmianę polityczną, to powinniśmy rozpocząć masowy program wysyłania turystów amerykańskich do Korei Północnej i Iranu.

* Profesor Jaime Suchlicki kieruje Katedrą historii im. Emilio Bacardí Moreau oraz Instytutem Studiów Kubańskich i Kubańsko-Amerykańskich na Uniwersytecie w Miami (USA). Pełnił funkcje dyrektora wykonawczego Centrum Północ-Południe oraz redktorem naczelnym prestiżowego magazynu naukowego Journal of Interamerican Studies and World Affairs. Obecnie jest redaktorem naczelnym wydawnictwa Latinoamérica de Transaction Publishers oraz autorem słynnego podręcznika Cuba: From Columbus to Castro (2002), obecnie w czwartym wydaniu. Jest również współredaktorem wraz z Irvingiem L. Horowitz najsłynniejszego i najlepszego opracowania o współczesnej Kubie Cuban Communism (2001), obecnie w jedenastym wydaniu. Jest również autorem licznych książek i publikacji na temat Kuby i dotyczących regionu Ameryki Łacińskiej.

Powyższy tekst oraz wiele innych opracowań o Kubie w języki angielskim i hiszpańskim, można znaleźć na stronach Instytutu Studiów Kubańskich i Kubańsko- Amerykańskich z Miami, w ramach projektu Cuban Transition Proyect na www.ctp.iccas.miami.edu